Skip to content

Finnist lús í höfði barns er rétt að láta vita í skóla barnsins svo hægt sé að tilkynna foreldrum annarra barna um lúsina og hefta útbreiðslu lúsarinnar.

Ef barn er með lús biðjum við ykkur um að kemba hár barnanna reglulega í nokkra daga til að koma í veg fyrir frekara smit.

Höfuðlús er lítið skordýr sem hefur aðlagað sig manninum og lifir sníkjulífi í hárinu á höfðinu. Hún nærist á því að sjúga blóð úr hársverðinum. Höfuðlúsin er ekki talin bera neina sjúkdóma og því skaðlaus manninum. Allir geta smitast en algengast er að börn 3–12 ára fái höfuðlús.

Einkenni
Höfuðlús veldur litlum einkennum en lúsin og egg hennar, nit, geta sést í hári. Einn af hverjum þremur fær kláða. Lúsin leggur egg sín á hárið nálægt hársverðinum og festir það við hárið. Þar sem nitin er föst við hárið færist hún frá hársverðinum þegar hárið vex. Nit sem komin er langt frá hársverði er líklega dauð eða tóm. Algengast er að nitin sé fyrir aftan eyru og neðan til í hnakka.

Smitleiðir
Lúsin fer á milli einstaklinga ef bein snerting verður frá hári til hárs í nægilega langan tíma til að hún geti skriðið á milli en hún getur hvorki stokkið, flogið né synt. Höfuðlús sem fallið hefur út í umhverfi verður strax löskuð og veikburða og getur ekki skriðið á annað höfuð og sest þar að. Þess vegna er talið að smit með fatnaði og innanstokksmunum sé afar ólíklegt en ekki er þó hægt að útiloka að greiður, burstar, húfur og þess háttar, sem notað er af fleiri en einum innan stutts tíma, geti hugsanlega borið smit á milli.

Kembing
Til þess að koma í veg fyrir að lúsin nái bólfestu í hárinu er gott að kemba hárið vikulega. Þar sem lúsasmit eru algengust á meðal barna á aldrinum 3 til 13 ára er rétt að leggja áherslu á að kemba þann aldursflokk vikulega. Finnist lús við reglubundna kembingu þarf að meðhöndla smitið og halda svo áfram að fylgjast með hárinu vikulega.

Lúsakambar eru meðal annars seldir í lyfjaverslunum.

Lýs í þurru hári eru mjög fráar á fæti og eiga auðvelt með að komast undan kambinum. Lýs eiga hins vegar erfitt með að hreyfa sig í blautu hári böðuðu hárnæringu og því er mælt með eftirfarandi aðferð:

  • Þvo hár með venjulegri aðferð, skola og setja hárnæringu sem höfð er áfram í hárinu og hárið haft blautt.
    Greiða burtu allar flækjur - hárið er enn blautt.
  • Skipta hárinu upp í minni svæði, til að auðvelda skoðun alls hársins.
  • Skipta frá greiðu/bursta yfir í lúsakamb og hafa hvítt blað eða spegil undir, til að auðveldara sé að sjá hvort lús fellur úr hárinu.
  • Draga kambinn frá hársverði að hárendum og endurtaka þar til farið hefur verið vandlega í gegnum allt höfuðhárið.
  • Eftir hverja stroku skal skoða hvort lús hefur komið í kambinn og þurrka úr með bréfþurrku áður en næsta stroka er gerð.
  • Nit lúsarinnar, sem líkist flösu í fljótu bragði, er föst við hárið. Hana er oft að finna ofan við eyrun og við hárlínu aftan á hálsi. Nit ein og sér er ekki órækt merki um smit, sérstaklega ekki ef hún er langt frá hársverðinum því þá er lúsin í henni að öllum líkindum dauð.
  • Eftir kembingu alls hársins skal skola hárnæringuna úr.
  • Kemba aftur til að athuga hvort einhver lús hefur orðið eftir.
  • Ef lús finnst við kembingu þarf að þvo hárnæringuna úr og þurrka hárið, áður en meðferð með lúsadrepandi efni hefst.
  • Þrífa kambinn með heitu sápuvatni og þurrka.

Heimild - https://www.heilsuvera.is/markhopar/sjukdomar-og-einkenni/hofudlus/